تشنج عمومی (Generalized Seizure) نوعی تشنج است که از ابتدا هر دو طرف مغز را درگیر می‌کند. این نوع تشنج می‌تواند باعث تغییر در هوشیاری، حرکات غیرارادی عضلات یا خیره شدن ناگهانی شود. علائم آن به نوع تشنج بستگی دارد.
علائم تشنج عمومی در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- از دست دادن هوشیاری
- سفت شدن ناگهانی عضلات بدن
- لرزش و حرکات ریتمیک دست‌ها و پاها
- خیره شدن و قطع کوتاه ارتباط با محیط
- پرش‌های ناگهانی عضلات
- از دست دادن ناگهانی قدرت عضلات و زمین خوردن
پس از بعضی حملات، فرد ممکن است دچار خواب‌آلودگی، سردرد، گیجی یا خستگی شود.
انواع تشنج عمومی
۱. تشنج تونیک ـ کلونیک:
یکی از شناخته‌شده‌ترین انواع تشنج است. ابتدا عضلات بدن سفت می‌شوند و سپس حرکات ریتمیک و غیرارادی اندام‌ها آغاز می‌شود. فرد معمولاً هوشیاری خود را از دست می‌دهد.
۲. تشنج ابسنس:
بیشتر در کودکان دیده می‌شود و با خیره شدن ناگهانی و قطع چندثانیه‌ای ارتباط با محیط همراه است. فرد معمولاً سریع به فعالیت عادی خود برمی‌گردد.
۳. تشنج میوکلونیک:
باعث پرش‌های ناگهانی و کوتاه عضلات، به‌ویژه در دست‌ها و شانه‌ها، می‌شود.
۴. تشنج آتونیک:
در این نوع، قدرت عضلات به‌طور ناگهانی کاهش می‌یابد و ممکن است فرد زمین بخورد.
علت تشنج عمومی چیست؟
تشنج عمومی می‌تواند با برخی عوامل ژنتیکی، بیماری‌های زمینه‌ای مغز یا بعضی انواع صرع مرتبط باشد. همچنین افت شدید قند خون، اختلالات الکترولیتی و برخی مشکلات حاد پزشکی ممکن است باعث بروز تشنج شوند؛ البته هر تشنج ناشی از این عوامل لزوماً صرع نیست.
تشنج عمومی چگونه درمان می‌شود؟
درمان به نوع تشنج، علت آن و شرایط بیمار بستگی دارد. پزشک ممکن است داروهای ضدتشنج تجویز کند. در بسیاری از افراد، با انتخاب داروی مناسب می‌توان حملات را کنترل کرد. در موارد مقاوم به درمان، روش‌های تخصصی دیگری نیز ممکن است بررسی شوند.
برای تشخیص، متخصص مغز و اعصاب ممکن است از شرح حال، معاینه، نوار مغز (EEG) و در صورت نیاز MRI مغز استفاده کند.
هنگام تشنج چه باید کرد؟
- اطراف فرد را از وسایل خطرناک خالی کنید.
- زیر سر او یک وسیله نرم قرار دهید.
- فرد را مهار نکنید و حرکاتش را متوقف نکنید.
- هیچ چیزی داخل دهان او نگذارید و به او آب یا دارو ندهید.
- مدت تشنج را اندازه بگیرید.
- پس از پایان حرکات، اگر تنفس طبیعی است، فرد را به پهلو قرار دهید.
اگر تشنج برای اولین بار رخ داده، بیش از ۵ دقیقه طول کشیده یا حملات پشت سر هم اتفاق افتاده‌اند و فرد بین آن‌ها به هوشیاری برنگشته است، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.